Báo cáo tình hình Việt Nam

Lưu ý của ban biên tập: Báo cáo tình hình này đã bị trễ vài ngày vì những nước như Việt Nam khiến chúng tôi đánh giá lại những gì đang xảy ra ở Đông Nam Á. Chúng tôi đã bắt đầu hoài nghi sâu sắc rằng Việt Nam và những nước khác đã báo cáo số liệu COVID-19 thấp hơn thực tế. Hiện nay chúng tôi cảm thấy lạc quan hơn về số liệu này bởi những lí do được trình bày trong bài viết sau.  

Vào ngày 1 tháng 2 Việt Nam là một trong những nước sớm nhất ngoài Trung Quốc đóng cửa trường học và các ngành kinh doanh thiết yếu, đã thể hiện mối lo ngại đến dịch bệnh COVID-19. Cho đến nay chiến lược này vẫn đang thực hiện với số liệu chính thức 268 ca nhiễm tính đến ngày 16 tháng 4 – trong đó có 169 ca đã hồi phục, 99 ca đang điều trị. Thông qua môi trường thông tin bị kiểm soát ở Việt Nam giống Lào và Campuchia, có bằng chứng cho thấy rằng làn sóng nhập cảnh đầu tiên của Trung Quốc vào Việt Nam hầu hết được phát hiện và việc bùng phát trong cộng đồng đã bị khống chế.

Từ tháng 2 đến tháng 3 số ca nhiễm chỉ tăng từ 10 đến 16 ca. Mặc dù báo cáo không có ca tử vong của họ có vẻ là bịa đặt, nhưng nó phù hợp với tỷ lệ tử vong hoặc giả định điều chỉnh số liệu theo thời gian với tỷ lệ số người nhiễm của 3-4 tuần trước. Việc Nam đã xác nhận số lượng ca bắt đầu tăng cấp số nhân vào đầu tháng 3, gần gấp đôi giữa ngày 6 và ngày 10 tháng 3 do làn sóng nhập cảnh thứ hai đến từ Mỹ, Châu Âu và Anh Quốc với các ca nhiễm đã xác nhận. Tình hình đã ổn định vào ngày 5 tháng 4 ở 240 trường hợp, và nay ở mức 269

Mặc dù có thể có nhiều ca nhiễm hơn 266 ca trong báo cáo chính thức, nhiều yếu tố như hoạt động du lịch, mốc thời gian của Việt Nam đóng cửa biên giới và bùng phát ở nơi khác, mô hình phong tỏa và động lực xã hội – cung cấp rằng các con số phản ánh một kịch bản gần như đúng với thực tế, hoặc ít nhất thấy được lý do tại sao không có nhập viện hàng loạt, trong khi các câu hỏi số liệu hợp lý chính thức của Việt Nam vẫn còn đó, số liệu thiếu do che đậy có chủ ý không có nghĩa là số liệu thiếu do không chủ ý.

Làn sóng đầu tiên

Làn sóng đầu tiên bắt đầu tại Việt Nam khi hai bệnh nhân, một người đàn ông từ Vũ Hán đến thăm con trai ông bị nhiễm bệnh, được xác nhận vào ngày 23 tháng 1. Ngày hôm sau, Trung tâm phòng chống dịch bệnh khẩn cấp đã được kích hoạt, vì bốn trường hợp nữa, tất cả những người đến thăm hoặc trở về nhà từ Vũ Hán, đều cho kết quả dương tính. Vào ngày 1 tháng 2, một nhân viên tiếp tân đã tiếp xúc với ca nhiễm số 1 và số 2 trở thành trường hợp nội địa đầu tiên sau khi xuất hiện các triệu chứng và xét nghiệm dương tính. Cùng ngày chính phủ tuyên bố dịch bệnh, đóng cửa biên giới với Trung Quốc, hạn chế thị thực và đóng cửa hoạt động của các hãng hàng không Việt Nam tại Trung Quốc. Vì bảy ca nhiễm ở xã Sơn Lôi (tỉnh Vĩnh Phúc), chính phủ đã phong tỏa một làng 10.600 người. Hai ngày sau, các trường học và kỳ thi trên toàn quốc đã bị hoãn lại cho đến cuối tháng 3 (hiện tại là không xác định thời gian). Đến ngày 25 tháng 2 tổng 16 người kiểm tra dương tính đã được phục hồi.

Vì hầu hết du khách đến từ Vũ Hán đều ở phía bắc Việt Nam và đến huyện Bình Xuyên, rất có thể hầu hết các ca nhiễm đều nằm trong khu vực phong tỏa. Chính phủ đã tìm thấy 373 người có tiếp xúc bên trong xã Sơn Lôi, hỗ trợ cho biện pháp phong tỏa và ngăn được sự lây lan của làn sóng thứ nhất. Như đã thấy ở các nước khác có kinh nghiệm về SARS vào năm 2003, các báo cáo của xã cũng cho thấy người dân tuân thủ nghiêm ngặt biện pháp phong tỏa này, ngăn chặn hiệu quả sự lây lan ngẫu nhiên ở bất cứ ca tiền triệu chứng nào. Địa lý của Sơn Lôi là vùng nông thôn trong huyện nông nghiệp cũng là yếu tố hỗ trợ trong tỷ lệ lây lan ban đầu thấp.

Việc phong tỏa kết thúc vào ngày 3 tháng 3, 20 ngày sau ca cuối cùng được báo cáo. Với việc giảm các trường hợp, Việt Nam đã ngăn chặn làn sóng đầu tiên một cách hiệu quả do sự kết hợp của phong tỏa sớm, đóng cửa biên giới, truy xuất tiếp xúc thứ hai và thứ ba, truyền bá thông tin hiệu quả. Sự lan truyền thông tin hiệu quả là một yếu tố không thể bỏ qua trong kế hoạch của chính phủ để chống lại sự lây lan của COVID-19. Vào đầu tháng 2, các bài đăng trên phương tiện truyền thông xã hội bắt đầu lan truyền mối lo ngại về dịch bệnh virus sắp xảy ra, làm tăng lượng mua hàng đáng báo động. Chính phủ bước vào thời điểm đó và bắt đầu thiết lập các kênh chính thức trên Facebook cho khoảng một nửa dân số và truyền tin theo cách truyền thống cho các cộng đồng người nông thôn. Vào tháng 3, một ứng dụng NCOVI đã được ra mắt để dễ dàng truy cập thông tin chính thức và báo cáo về tình hình y tế. Chính phủ cũng bắt đầu phạt nặng những người đang trục lợi và bán khẩu trang hoặc các thiết bị vệ sinh khác với giá cắt cổ. Các quan sát viên Quyền con người trong nước cũng báo cáo rằng họ đang bị giám sát chặt chẽ giữa những tin đồn rằng những người bị bắt giữ đang lan truyền thông tin giả mạo, hay thông tin giả mạo đã được phát hiện.

Bất kể số liệu ca dương tính do làn sóng đầu tiên là bao nhiêu, do những sự cố trong quá khứ, nhà phê bình Đảng Cộng Sản Việt Nam đã rất hoài nghi về những số liệu này. Tuy nhiên, cùng một chủ nghĩa đã từng được sử dụng để thúc đẩy che đậy trong quá khứ (chẳng hạn như vụ công ty thép Formosa tại Hà Tĩnh) đã xuất hiện và dường như có hiệu quả trong việc xây dựng tình đoàn kết và công chúng tuân thủ nghiêm túc biện pháp giãn cách xã hội. Ý kiến chống Trung Quốc mạnh mẽ – bắt nguồn từ việc phân biệt chủng tôc và không chỉ là ý thức hệ của chính phủ. Sự cạnh tranh giữa hai nước cũng khiến việc đóng cửa biên giới trở thành một quyết định dễ dàng. Người dân rất ý thức về tình hình căng thẳng với Trung Quốc sau cuộc xung đột trên biển và càng trở nên căm phẫn vào cuối năm 2019.

Ngay cả khi số ca nhiễm cao hơn số lượng được đưa ra (như trường hợp gần như ở mọi nơi), không có khả năng dịch Làn sóng thứ nhất đi chệch khỏi xu hướng chung cho thấy một sự bùng phát cộng đồng nhỏ đã nhanh chóng được ngăn chặn. Thành phố Hồ Chí Minh có 54 ca nhiễm – TP có giới hạn 900 giường – theo tỷ lệ 10 giường cho mỗi 100.000 người. Thành phố này cũng có thể tránh được làn sóng đầu tiên vì hầu hết khách đến từ Vũ Hán cư trú ở phía bắc, và thường làm việc ở vùng nông thôn. Hơn nữa, sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất có 3.344 triệu khách đến mỗi tháng. Nếu bùng phát dịch thì sẽ bị phát hiện do lượng khách đến lớn – do đó quay lại việc Việt Nam phong tỏa sớm vào đúng thời điểm thì con số báo cáo chính thức có thể coi là chính xác

Làn sóng thứ 2

Giả sử làn sóng bùng phát đầu tiên có nguồn gốc từ Trung Quốc đã bị ngăn chặn do thời gian phong tỏa là hợp lý. Singapore, Hồng Kông, Đài Loan và Ma Cao đều thấy kết quả tương tự nhờ các biện pháp giãn cách xã hội và hạn chế đi lại sớm. Làn sóng thứ hai, đến từ châu Âu và Hoa Kỳ đã bị chặn đứng bởi các biện pháp hiệu quả (tại thời điểm viết bài). Việt Nam lặp lại cùng một kịch bản chống dịch của làn sóng thứ nhất khi Làn sóng thứ hai được phát hiện.

Một điểm phát triển quan trọng là bệnh nhân số 17, người đã có các triệu chứng vào đầu tháng 3, nhưng không được xét nghiệm cho đến ngày 6 tháng 3 khi di chuyển từ Châu Âu về mà không khai báo y tế về lịch sử chuyến đi.  200 cùng chuyến bay của cô, người sống cùng khu phố của cô, hoặc tiếp xúc gần gũi với cô, sau đó đã bị cách ly. Vụ việc này cũng diễn ra tại thủ đô đông dân của Hà Nội, gây ra sự hoang mang và lo ngại trong cả nước. Một số người khác trên cùng chuyến bay với bệnh nhân 17 sau kiểm tra đã dương tính. Bệnh nhân số 18 là một người trở về gần đây từ tâm chấn của thành phố Daegu, Hàn Quốc – anh ta ngay lập tức bị cách ly khi trở về, cũng như những người khác trên chuyến bay. Cụm sóng thứ hai bắt đầu với bệnh nhân số 34, người đã bay từ Hoa Kỳ qua Hàn Quốc và Qatar. Mười bảy bệnh nhân khác cuối cùng đã được kết nối với ca nhiễm số 34, một minh chứng cho các biện pháp nghiêm ngặt về xét nghiệm, truy tìm và cách ly mà chính phủ đang tiến hành các trường hợp đến. Hai tuần sau khi làn sóng thứ hai bắt đầu, Việt Nam đã tăng từ 0 đến 75 ca nhiễm.     

Mối lo ngại về việc lây nhiễm cộng đồng là rõ ràng, với việc chính quyền trung ương gửi nhiều tin nhắn đến cộng đồng, thúc đẩy biện pháp giãn cách xã hội ở Hà Nội, cho thấy sự đoàn kết cộng đồng là chìa khóa thành công trong việc kiểm soát làn sóng thứ nhất và thứ 2. Tuy nhiên, quan trọng hơn là thời gian ngưng các chuyến bay. Vào ngày 11 tháng 2 Hàn Quốc đã đưa ra một cảnh báo về du lịch “đừng đến Việt Nam” và vào ngày 29 tháng 2, chương trình miễn thị thực với Hàn Quốc đã tạm thời bị đình chỉ. Hàn Quốc đã có 3.150 ca nhiễm vào ngày đó. Giai đoạn tiếp theo là ngày 7 tháng 3 Việt Nam yêu cầu khai báo y tế cho tất cả khách du lịch đến. Ngày 9 tháng 3 Việt Nam tạm dừng du lịch hàng không đến từ Pháp, khi đó Pháp đã có 1.412 ca nhiễm. Các chuyến bay đến từ Vương quốc Anh đã bị dừng vào ngày 15 tháng 3. Nga – quốc gia có dân số du lịch cao thứ sáu tại Việt Nam đã đóng cửa biên giới vào ngày 18 tháng 3. Bốn ngày sau, Việt Nam tạm dừng nhập cảnh tất cả các công dân nước ngoài và những người đang có thị thực, bất kỳ cơ quan ngoại giao nào cũng sẽ phải trải qua kiểm dịch bắt buộc và cách ly 14 ngày. Cùng ngày, toàn cầu có 337.000 ca nhiễm. Việt Nam cũng đóng cửa biên giới với Campuchia trong giai đoạn này khi họ tuyên bố ca lây nhiễm cộng đồng đầu tiên.

Trong khi làn sóng thứ hai đến từ châu Âu, các quốc gia khác như Singapore, Thái LanIndonesia đã bắt đầu thấy các ca nhập cảnh và xuất cảnh bị lây nhiễm lẫn nhau, thậm chí thấy nhiều hơn ở Malaysia, Campuchia và Việt Nam. NAVY tin rằng các thủy thủ của Hải Quân Hoa Kỳ đang mang COVID-19 trở về USS Theodore trong chuyến thăm đến cảng Đà Nẵng ngày 5 tháng 3.

Hải quân hiện tin rằng các phi hành đoàn đã mang dịch bệnh lên máy bay. Những lo ngại về lượng lớn công nhân nhập cư người Malaysia ở Singapore, Thái Lan là trung tâm du lịch khu vực, Indonesia và Malaysia có cộng đồng chung lớn là nguyên nhân khiến Việt Nam có thể có những ca nhiễm từ Đông Nam Á. Cũng như khách du lịch châu Âu và châu Mỹ, nhiều khả năng tư vấn du lịch sớm từ Làn sóng thứ nhất với những cảnh báo về những rủi ro du lịch Việt Nam, đã ngăn chặn mạnh mẽ số lượng người nhập cảnh từ Đông Nam Á, châu Âu và Mỹ vào nước này ở Làn sóng thứ hai.

Ca nhiễm nỗi bật nhất từ Malaysia đã xét nghiệm dương tính vào 16 tháng 3, cùng ngày lệnh bắt buộc đeo khẩu trang nơi công cộng được ban hành. Bệnh nhân trải qua triệu chứng giống bị cảm lạnh trở về từ cuộc hành hương Hồi giáo Tabligh. Anh ta tiếp tục đi lễ nhà thờ Hồi giáo ở Sài Gòn trước khi đi khám bác sĩ và được đề nghị xét nghiệm Covid-19. Một vài ca khác có kết nối với bệnh nhân này, trong đó ba người Hồi Giáo khác cùng trở về từ sự kiện này đã xét nghiệm dương tính vào cuối tuần, một trong số họ đã chống lại các khuyến cáo cách ly. Các ca nhiễm này khởi xướng phong trào chống Hồi giáo ở miền Nam Việt Nam khi mối lo ngại gia tăng khiến cộng đồng địa phương bị nhiễm bệnh. Nhà thờ Hồi giáo Sài Gòn đã bị cách ly và đóng cửa vào ngày 18 tháng 3, dẫn đến việc cách ly tất cả các trường hợp tiếp xúc gần của anh ta. Làng Văn Lâm, nơi các biện pháp kiểm dịch bị phá vỡ cũng được đưa vào phong tỏa cùng ngày.

     Ngoài các biện pháp kiểm dịch nghiêm ngặt còn có một lý do khác cho số liệu thấp. Không chỉ người có tiếp xúc đến khu vực bị cách ly, mà toàn bộ những làng liên quan đã bị phong tỏa để cách ly sự lây nhiễm. Chính phủ đã thực hiện phương án chữa cháy, cố gắng ngăn chặn giữ virus trong làng và ngăn nó rò rỉ ra ngoài. Vào đầu tháng 3 chính phủ đã phê duyệt 22 điểm xét nghiệm trên toàn quốc cùng với chuẩn bị các điểm kiểm dịch quân sự. Đến ngày 23 tháng 3, có 50.000 người đã bị cách ly trong các ngôi làng hoặc doanh trại quân đội. Hạ Lôi, một ngôi làng với 11.000 người bên ngoài Hà Nội đã bị đưa vào phong tỏa vào 11 tháng 4. Vào 15 tháng 4, chính phủ đã thông báo 12 tỉnh sẽ kéo dài việc phong tỏa thêm 7 ngày nữa, lo ngại rằng với một số ca nhiễm nhỏ cũng nhanh chóng gây quá tại hệ thống chăm sóc y tế khỏe yếu kém của nước này.  Báo cáo di động cộng đồng từ hỗ trợ Google tuyên bố về việc cách ly, phong tỏa và nỗi lo sợ cho sức khỏe giữ người dân Việt Nam ở nhà, tránh xa những nơi công cộng kể từ tháng 2. So với các quốc gia Đông Nam Á khác trên Báo cáo di động Google. Việt Nam dẫn đầu trong việc tránh các điểm tụ họp truyền thống.

Bức tranh tổng thể là Việt Nam đã ngăn chặn thành công đợt bùng phát Làn sóng thứ nhất, bị Làn sóng thứ hai giống như các quốc gia châu Á khác nhưng quy mô nhỏ hơn và cho đến thời điểm này là thành công mọi cụm được phát hiện. Tuy nhiên, có những rủi ro rằng nó có thể không được phát hiện nếu nó lan rộng trong các cộng đồng nông thôn.

 Nền kinh tế

Mặc dù COVID -19 tàn phá các nền kinh tế trên toàn cầu, nền kinh tế Việt Nam vẫn tiếp tục phát triển, tuy nhiên ở mức thấp hơn so với tỷ lệ ước tính. GDP quý 1 tăng 3,07% (so với cùng kỳ năm trước), mặc dù thu hoạch nông nghiệp giảm cùng với công nghiệp và xây dựng. 18.600 doanh nghiệp sẽ tạm dừng hoạt động kinh doanh và 12.000 doanh nghiệp khác sẽ đóng cửa. Tuy nhiên tỷ lệ nộp đơn đóng cửa đã giảm hơn cùng kỳ năm trước. Xuất nhập khẩu cũng bị ành hưởng đáng kể do đóng cửa biên giới đối với hàng hóa trong bối cảnh thay đổi chóng mặt của toàn thế giới. Kết quả quý một đặt ra sự đáng tiếc cho nền kinh tế mong đợi năm 2020 của Việt Nam. Nếu Việt Nam tiếp tục kiểm soát kinh tế, họ có thể có một năm kinh tế tốt hơn nhiều so với hầu hết các nước khác. Tất cả chứng khoán giảm 31%, các nhà đầu tư thấy chính phủ rất nhạy bén và tự tin rằng họ có thể là nguồn sản xuất khi một số tập đoàn Mỹ chuyển sang Việt Nam thay vì sản xuất tại Trung Quốc.

Tuy nhiên, ở cấp độ vi mô, tình hình có vẻ ảm đạm hơn khi xuất khẩu thực phẩm ít, gây lo ngại cho chuỗi cung ứng toàn cầu, trong khi chính phủ trung ương sẽ mất tương đương 7,6 tỷ USD tiền thuế. Sản xuất có thể tiếp tục giảm do các tập đoàn thấy mức tiêu thụ toàn cầu ít hơn, dẫn đến việc tạm dừng hoặc đóng cửa hoàn toàn một số sản phẩm nhất định, chẳng hạn như dòng xe Toyota. Bộ Công Thương cũng sẽ phân bổ nguồn cung nguyên liệu thô cho các công ty sản xuất.

Kết quả của nhiều mối lo ngại mà nhiều người không nhận ra là đã có hàng ngàn người thất nghiệp và không có thu nhập hàng ngày. Chính phủ đã hứa cung cấp đào tạo nghề và các chương trình khác để hỗ trợ kinh tế.  Với chuỗi cung ứng có vấn đề trong tương lai gần, các công ty sẽ phải tạo ra các chiến lược giảm thiểu để tồn tại trước tình hình chưa biết. Với sự đóng góp ngày càng tăng của công dân, câu hỏi về vấn đề chính quyền trung ương Việt Nam cam kết sẽ hỗ trợ công dân như thế nào vẫn còn tồn tại. Những người bị phong tỏa đang có tiền hỗ trợ hàng ngày từ chính phủ, trong khi các doanh nghiệp hào phóng hơn đã thiết lập máy ATM gạo miễn phí cho những người không đủ khả năng mua thực phẩm. Nguyễn Mạnh Hùng đứng sau dự án này, dàn máy 10 tấn gạo cho người dân. Vào ngày đầu tiên, hơn 700 người đã nhận 2.3 tấn gạo từ sự hào phóng của ông ấy.

Bối cảnh kinh doanh nội địa có thể bắt đầu hoạt động lại trong thời gian chờ sự rõ ràng hơn từ phong tỏa. Việt Nam Airline chuẩn bị bắt đầu các chuyến bay nội địa trong tuần tới. Một chìa khóa trong kinh doanh nội địa phải giải quyết ngay lập tức là sản lượng năng lượng. Việt Nam đang nằm trong cuộc khủng hoảng năng lượng với tiêu thụ tăng mà không có những dự án đầu tư tương lai. Các doanh nghiệp Hoa Kỳ đã tổ chức để đầu tư vào một giải pháp cho vấn đến này, nhưng dịch bệnh COVID-19 đã khiến họ thu lại dự án và chưa xác định thời gian thực hiện. Nhiều dự báo GDP tăng lên dựa trên đầu tư nước ngoài năm 2020 sẽ cung cấp các giải pháp cơ sở hạ tầng, tình hình đã ngăn chặn các đầu tư nước ngoài quan trọng cho những lĩnh vực khác

Hành trình của Việt Nam cho kế hoạch kinh tế trước mắt có thể không kéo dài và với đại dịch vẫn còn ở giai đoạn khá sớm. Sự chậm trễ trong cơ sở hạ tầng có thể dẫn đến một vấn đề thất nghiệp kéo dài cho những người dưới mức nghèo. Chính phủ sẽ cần phải cam kết giúp đỡ các cộng đồng nông thôn của họ ngay cả khi điều đó có nghĩa là thay đổi lại kế hoạch kinh tế. Ca nhiễm tăng lên có thể sớm bị ngăn chặn. Với việc lan truyền tin giả  thì sẽ bị phạt tiền từ ¼ đến nửa năm tiền lương của công nhân.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.