Khủng hoảng an ninh lương thực tại Philippines

Dấu hiệu nạn đói được coi là rõ nhất trong các làng bản gần đây là việc hàng ngày những người nhặt rác đi đến công viên và những bãi đất trống để hái xoài…. Các thành viên của nhóm này mang theo gậy tre,

Như các chính phủ trên thế giới hướng đến, sử dụng phong tỏa như một biện  pháp để thực thi khoảng cách xã hội trong nỗ lực phát hiện COVID-19, an ninh lương thực đã trở thành một khía cạnh ngày càng bị bỏ qua trong chiến lược này. Ở Metro Manila,khu vực được coi là Khu vực thủ đô quốc gia (NCR), việc thiếu kế hoạch và hỗ trợ hậu cần hiệu quả đã cho thấy bóng dáng của một cuộc khủng hoảng an ninh lương thực. Việc phong tỏa được thực hiện kém khắp cả Luzon và NCR trực tiếp dẫn đến những thất bại trong tất cả các bước của chuỗi cung ứng lương thực từ cánh đồng cho đến bàn ăn.

Hai động lực giải thích sự liên quan đến khủng hoảng an ninh lương thực ở Manila. Thật khó mà biết được nguyên nhân thiếu hụt thực phẩm ở bất cứ nơi nào và thời gian nào vì sự tương tác giữa chúng. Động lực thứ nhất là thiếu thực phẩm ngắn hạn được thấy trên toàn cầu: mua hàng một cách hoảng loạn dọn sạch tất cả những gì trên kệ quầy bán lẻ mặc dù chúng sẽ được bù lại vào ngày tiếp theo. Giống như rất nhiều nơi trên thế giới, có rất nhiều người tiêu dùng hoảng loạn tràn vào các cửa hàng thực phẩm, cửa hàng tạp hóa, tiệm bánh mỳ và các chợ truyền thống cạnh nhà tôi để mua khi lệnh phong tỏa được thông báo

Tôi đứng xếp hàng hai tiếng đồng hồ cùng với hàng trăm người hàng xóm đêm đó bởi vì cửa hàng thực phẩm của chúng tôi có rất nhiều người cố gắng dự trữ đủ thực phẩm ít nhất cũng đủ cho vài ngày. Với sư nỗ lực của hàng dài người trong việc dự trữ và tích trữ thực phẩm có thể đủ để tạo ra sự thiếu hàng tạm thời với hiệu ứng xếp tầng kéo dài. Khi thấy các kệ hàng trống không khiến cho người dân lo lắng và cố gắng tích trữ thêm hàng. Khi mọi người thấy các kệ trống không họ sợ rằng các kệ sẽ còn trống hơn nữa vào ngày mai, do đó khiến họ thậm chí phải tích trữ và dự trữ nhiều hơn mà đó lại khiến cho vòng tròn luẩn quẩn của các kệ hàng trống. 

Đối với một số nước đang phát triển như Philippines có cơ sở hạ tầng hậu cần yếu. Động lực thứ hai là khuếch đại những tác động thiếu hàng do “mua hàng hoảng loạn” ngắn hạn này. An ninh lương thực trong một khu vực thành thị phụ thuộc vào mạng lưới hậu cần phức tạp để kết nối nông trại đến các trạm  của các cơ sở chế biến thu hoạch cung cấp cho trung tâm phân phối bán sỉ rồi bán cho các nhà bán lẻ. Các điểm kiểm soát phân lớp trên khắp Luzon và NCR – thường được điều hành hỗn hợp giữa quân đội và cảnh sát- với những quy tắc không nhất quán tạo ra hàng loạt các nút thắt hậu cần trong việc vận chuyển thực phẩm qua mạng lưới phức tạp đó. Mặc dù biển báo và các chỉ định để giúp cho việc vận chuyển thực phẩm, nhận diện những phương tiện vận chuyển hàng hóa này là hàng hóa thiết yếu đa dạng từ thành phố này đến thành phố khác và từ barangay này tới barangay khác (barangay là đơn vị hành chính nhỏ nhất ở Philippines, với số lượng khoảng 900 ở NCR)

Chuỗi cung ứng gạo

Kết quả là các nhà bán buôn đang gặp khó khăn trong việc cung cấp lại cho các nhà bán lẻ bất cứ hàng tồn kho nào của họ. Thật không may, cũng  có những lý do thực sự để lo lắng về việc cung cấp của các nhà bán buôn thực phẩm. Hàng hóa bị đứng ngay lập tức tại điểm dừng trong hệ thống ở các làng thuộc NCR. Các điểm kiểm soát an ninh nằm trong NCR cũng tạo ra tình huống hàng hóa bị đứng lại ở các trạm thay vì được phân phối. Rất nhiều barangay nghèo phụ thuộc vào cá mòi đóng hộp để cung cấp cho những người có nhu cầu. Phần đơn hàng chưa được thực hiện tại cảng Manila khiến hàng hóa thiết yếu nằm lại tại bến tàu trong khi nó có thể tiếp cận tới Barangay và thành phố. Ngay cả với hãng đóng hộp cá mòi Zamboanga cũng đang hoạt động dưới công suất do thiếu nhân công, NCR vẫn bị hạn chế bởi các trạm kiểm soát đa lớp và các cơ quan chính quyền không giảm sự gắt gao trong việc sử dụng hệ thống giao thông hiện tại.

Cú sốc về nguồn cung thực phẩm tạm thời hiện nay đang trở nên thiếu hụt kéo dài do không có sự hỗ trợ hậu cần hợp lý. Bất cứ sự gián đoạn nào khác như sự cố được tạo ra bởi các điểm kiểm tra không cần thiết, càng làm lún sâu hơn các tác động của thiếu hàng và lần lượt tạo ra nhiều động lực hơn cho việc mua hàng hoảng loạn. Hệ thống càng bị tắc nghẽn hoặc bế tắc thì chu kỳ càng trở nên tồi tệ cho đến khi sụp đổ là không thể tránh khỏi. Hệ thống điểm kiếm soát ở Philippines đã khiến nông dân đổ sản phẩm vì các cửa hàng mà họ thường tiêu thụ sản phẩm về cơ bản đã dừng hoạt động do những hạn chế trong việc vận chuyển. Chúng tôi đã thấy việc này xảy ra đối với cà rốt và bắp cải từ vùng Cordillera

Chúng tôi vẫn ở bên trong các trạm kiểm soát đa lớp với quân đội ở cổng chính, sau đó là cảnh sát cách đó chưa đầy 50 thước bên trong cổng làng. Trên các đoạn khác nhau của đường làng lại có thêm các điểm kiểm soát. Khiến việc vận chuyển thực phẩm vào làng bị chậm lại và số lượng thực phẩm cũng bị giảm xuống tại đây. Tình hình hiện tại là nhu cầu thiết yếu vẫn như cũ nhưng các thương nhân của làng đang gặp khó khăn trong việc cung cấp lại hàng hóa tồn kho của họ. Hạn chế việc vận chuyển khiến cho tình hình trở nên tồi tệ hơn vì bị ngăn cản chúng tôi cũng không thể mua thực phẩm ở những nhà cung cấp tốt hơn từ huyện.     

Tác dộng của vụ đình công đầu tiên trong chuỗi cung ứng xuất hiện sau bảy ngày phong tỏa tại các “chợ bần” (chợ dọc theo các đường phổ biến với những người dân nghèo trong làng). Sản phẩm tươi và trứng biến mất nhanh chóng, sau đó là những người bán thịt trên chợ, họ bắt đầu có dấu hiệu bị đứt hàng. Hầu hết cửa hàng đóng cửa chỉ còn lại một ít cửa hàng mở cửa một vài lần trong tuần ở tuần thứ hai sau lệnh phong tỏa. Các của hiệu Pandesal và bánh mỳ cũng đóng cửa sau đó vì việc giao bột không thường xuyên và số lượng nhỏ. Làng của chúng tôi có khoảng 6 tiệm bánh và khoảng 12 điểm bán bánh pandesal, sau hai tuần phong tỏa thì chỉ còn lại 1 tiệm, cũng không có khả năng mở cửa cả ngày.

Dấu hiệu nạn đói thường là những người nhặt rác trong làng đến công viên và những bãi đất trống để hái xoài, chum ngây và những thứ ăn được khác. Những đứa trẻ trong làng thường đi hái lượm xoài vào mùa hè nay được thay thế bởi bố mẹ chúng với cảnh giác cao khi cảnh sát đến để đuổi họ đi. Gần đây, thành viên của các nhóm này có mang theo gậy tre. Họ vẫn chưa đụng độ với cảnh sát, nhưng có nhiều người phản ánh việc này và sự cần thiết phải giữ an ninh khu vực. Hy vọng cảnh sát sẽ sớm sử dụng nhiều lực lượng hơn để giải tán họ. Hiện tại vào lúc xế chiều, phụ nữ và trẻ em đi ra ngoài để kiếm cây chum ngây, và sáng hôm sau chúng tôi thấy họ bán ở chợ truyền thống. Có những ngày chỉ có loại hàng này là có sẵn tại các quầy hàng nhỏ trong chợ.

Barangay đã bắt đầu cung cấp gạo và cá mòi đóng hộp, nhưng quy mô của chúng không đủ để duy trì trật tự và ngăn chặn nạn đói. Manila NCR bước vào cuộc khủng hoảng này với tỷ lệ người bị đói cao hơn hầu hết các phần còn lại của Luzon và được dự đoán sẽ có tỷ lệ người bị đói mất tự chủ gần gấp ba số lượng hiện tại. NCR đang tạo ra một cuộc khủng hoảng an ninh lương thực kéo dài ở những công dân nghèo nhất có con cái đang phải chịu tỷ lệ tử vong cao do suy dinh dưỡng và thấp còi. Chi phí “bẻ cong đường cong” với phong tỏa toàn diện là nghiêm trọng nhất trong số các cộng đồng vốn đã nghèo khó được yêu cầu lạnh lùng ôm lấy cơn đói và thiệt hại lâu dài.


Amartya Sen, công trình giành giải thưởng Nobel về kinh tế chính trị liên quan đến nạn đói và bảo đảm an ninh lương thực đặt ra một câu hỏi về “quyền”. Nói tóm lại  ở những nơi khác nhau thì sẽ có quyền khác nhau giúp người ta có thể đảm bảo cho hàng hóa khác nhau để duy trì được cuộc sống như là thực phẩm. Thị trường tạo ra quyền lực của nó đối với thực phẩm trên hầu hết thế giới và đại đa số người dân, cung cấp hàng hóa linh động cho cộng đồng với chất lượng và giá cả khác nhau. Thị trường- cho phép bất cứ ai cũng có thể trả tiền theo giá bán lẽ để có được thực phẩm đó. Tuy nhiên, hiện tại những người dễ bị tổn thương phải tìm mọi cách để đảm bào quyền đó vào đúng thời điểm hàng hóa thiếu hụt và sốc giá. Giá nằm ngoài khả năng mua nên họ phải quay sang nhờ vào chính phủ, tổ chức từ thiện, xã hội dân sự, tổ chức tôn giáo, người thân, nơi làm việc hoặc hàng xóm để sống được trong thời gian khủng hoảng này.

Mặc dù có nhiều lời phê bình coi thường (và hợp lệ) trong giới học thuật, thị trường- quyền cơ bản đã được chứng minh có khả năng linh hoạt hơn nhiều so với hệ thống điều hành thực phẩm tập trung. Mỗi nạn đói trong thế kỷ trước là kết quả của việc nhà nước kiểm soát quá mức đối với việc sản xuất và vận chuyển thực phẩm. Chính sách an ninh lương thực ở Philippines trong vài thập kỷ qua đã dựa vào trợ cấp nhập khẩu gạo để cung cấp gạo giá rẻ thay thế trong hệ thống phụ thuộc quá mức vào quyền lợi dựa trên thị trường.

Philippines là  nước đầu tiên cảnh báo rằng hệ thống này đang bắt đầu rạn nứt dưới sự căng thẳng của cuộc khủng hoảng. Các tình huống khẩn cấp về an ninh lương thực trong những thập kỷ gần đây xuất hiện dưới dạng một cú sốc giá toàn cầu do các vấn đề sản xuất khu vực như hạn hán hoặc xung đột vũ trang. Chính phủ và các tổ chức quốc tế có thể giảm thiểu những thách thức trước đó bằng cách tìm cách tăng nguồn cung, giảm chi phí thị trường hoặc đảm bảo dân số dễ bị tổn thương có đủ tiền để mua thực phẩm trên thị trường.

Những gì đang diễn ra ở Philippines báo trước cho chúng ta thấy sẽ xảy ra trên miền Nam toàn cầu: chỉ có vũ khí duy nhất mà các chính phủ phải làm là chống lại đại dịch đang làm tê liệt toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm. Tệ hơn nữa, điều này đang xảy ra ở cả cấp độ toàn cầu và quốc gia. Các chính sách thương mại tự do khuyến khích lợi thế so sánh hoạt động khi thương mại tự do dịch chuyển thặng dư khi họ cần, nhưng thất bại khi họ không thể vận chuyển được hoặc thặng dư không còn được duy trì trên thị trường quốc tế. Trong thực tế, điều này có nghĩa là Philippines bị mắc kẹt với thặng dư dừa nhưng thiếu gạo, thừa dầu cọ ở Indonesia và hoa không có người mua quốc tế ở Kenya.

Điều quan trọng đối với các chính phủ dựa vào khu vực tư nhân để hợp lý hóa hậu cần giữa các lĩnh vực sản xuất, thu gom và tiêu thụ trong thời kỳ khủng hoảng. Hệ thống phân phối thực phẩm của khu vực tư nhân Philippines đã bị ảnh hưởng bởi sự thiếu hiệu quả trước cuộc khủng hoảng này và đang bắt đầu sụp đổ. Sự không phù hợp và không nhất quán trong hạn chế đi lại – được áp đặt bởi các cấp chính quyền khác nhau. Sự phân phối thực phẩm phức tạp tại thời điểm cần đảm bảo an ninh lương thực là rất quan trọng đối với sự thành công lâu dài của cách ly Cộng đồng.

Cách duy nhất để ngăn chặn nạn đói hàng loạt là chính phủ Philippines phải chịu trách nhiệm trực tiếp về phân phối và quyền lợi thực phẩm hoặc hợp tác chặt chẽ với khu vực tư nhân để duy trì hệ thống tồn tại trước khủng hoảng. Cả khu vực tư nhân và chính phủ cũng phải chuẩn bị cho một kịch bản cực kỳ nguy hiểm, trong đó các quốc gia khác  cũng hạn chế xuất khẩu thực phẩm để đảm bảo tự cung tự cấp trong cuộc khủng hoảng này.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.